Ghee Maken: Gezond, Nadelen en Recepten

Er bestaan veel soorten boter, onder andere roomboter, margarine, kruidenboter, ongezouten boter en braadboter.

En dan heb je ghee boter, die veel mensen niet kennen. Echter neemt ghee in populariteit toe, waardoor steeds meer mensen op zoek gaan naar ghee producten of ghee recepten.

Het heeft een nootachtig smaakprofiel en kan makkelijk bij kamertemperatuur bewaard worden.

Het kan zuivelvrij zijn, maar meestal is dit het niet, sinds het microscopisch kleine melkeiwitten kan bevatten. Hierdoor wordt wel ghee gebruikt bij Paleo dieet, in plaats van boter.

Om ghee te gebruiken, ligt het daarom vaak aan jouw gevoeligheid voor zuivel (lactose en caseïne).

Ghee wordt vaak gezien als een gezonder alternatief voor boter. Maar, of dit ook klopt, zul je verder in dit artikel gaan lezen.

Allereerst, wat precies is ghee boter en is het gezond?

Wat is ghee boter?

Ghee is een Indiaanse vorm van geklaarde boter en dit is dan ook het reden waarom ghee ook wel een soort geklaarde boter genoemd wordt.

Vaak wordt ghee gebruikt, omdat het tot hogere temperaturen verhit kan worden dan boter. Ghee heeft namelijk een rookpunt van 250 °C.

Het wordt al duizenden jaren gebruikt in India en Pakistan, waar de klimaten warm zijn. Dit is de reden waarom ghee gemaakt werd, om te voorkomen dat boter bederft bij warm weer.

Tijdens het maken van ghee, wordt water en melkbestanddelen verwijderd. Hierdoor zijn er meer vetten in ghee dan in boter.

Omdat de melkbestanddelen verwijderd zijn, hoeft ghee dus ook niet gekoeld te worden en kan het enkele weken bij kamertemperatuur bewaard worden.

Hoe ghee wordt gemaakt is geen complex proces. Ghee maken gaat als volgt:

  1. Eerst wordt de boter gekookt, totdat de vloeistof verdampt en de melkbestanddelen op de bodem van de pan nestelen.
  2. Hierdoor krijgt het een goudbruin tot donkerbruin kleur.
  3. Vervolgens wordt de resterende olie afgekoeld totdat deze warm wordt.

En omdat dit een makkelijk proces is, kiezen sommige mensen ervoor om zelf thuis ghee boter te gaan maken.

Samenvatting:

Ghee boter is een vorm van geklaarde boter, die op hogere temperaturen verhit kan worden. De melkbestanddelen en water zijn verwijderd, waardoor het wekenlang bij kamertemperatuur kan bewaard worden.

Is ghee gezond?

Ghee boter

Vaak wordt er beweerd dat ghee boter gezonder is dan andere soorten boter. Klopt dit en zo ja, waarom?

Ghee en boter hebben soortgelijke voedingswaarden.

Zo komen 100% calorieën uit beide producten uit vetten. Echter bevat ghee relatief een hoger vet inhoud dan boter, omdat water en melkbestanddelen zijn verwijderd.

  • Eiwitten in ghee. Ghee kan kleine hoeveelheden eiwitten bevatten. Dit komt vanwege overgebleven melkbestanddelen die niet volledig zijn verwijderd tijdens het proces.
  • Koolhydraten in ghee. Ghee bevat geen koolhydraten, sinds het bijna volledig vet bevat.
  • Vetten in ghee. Ghee is bijna 100% vet, net zoals de meeste bakoliën. En sinds de melkbestanddelen en water verwijderd zijn, is ghee meer geconcentreerd. Hierdoor bevat ghee meer vet en calorieën.

Hier staan de voedingswaarden van beide soorten boter.

Ghee voedingswaarden, per 100 gram.[1]

GheePer 100 gram
Energie (kcal)867 kcal
Eiwit0 gram
Koolhydraten0 gram
Vetten100 gram

Ongezouten roomboter, per 100 gram.[2]

Ongezouten RoomboterPer 100 gram
Energie (kcal)737 kcal
Eiwit0,7 gram
Koolhydraten1,1 gram
Vetten81,2 gram

Maar, welke gezonde voordelen bevat ghee? Het is moeilijk te zeggen, omdat er een gebrek aan wetenschappelijk bewijs is. Het volgende is zover bekend.

Naast dat ghee gebruikt wordt voor koken, wordt ghee ook als een soort zalf gebruikt om je huid sneller te laten herstellen van (brand)wonden of huiduitslag.[3]

En ghee kan inderdaad helpen, omdat ghee antimicrobieel en antioxidanten eigenschappen bevat. Ook bevat ghee vitamine A en E, wat onder andere het volgende kan doen:

  • Vitamine A ondersteunt de huid en ogen. Het kan worden gebruikt om acne en rimpels effectief te verminderen.
  • Vitamine E kan effectief zijn bij het verminderen van UV schade in de huid. Vitamine E kan ook bescherming bieden tegen schade veroorzaakte vrije radicalen.

Ghee kan dus positief werken voor je huid. Maar bevat ghee ook nadelen?

Samenvatting:

Er zijn weinig onderzoeken over ghee en je gezondheid. Maar, er zijn wel onderzoeken die aantonen dat ghee positief kan werken voor je huid. Zo kan ghee in zalfvorm je huid sneller laten herstellen van (brand)wonden, huiduitslag en UV schade en helpen verminderen van acne en rimpels.

Ghee nadelen

Ghee is hoog aan verzadigde vetten. Verzadigde vetten en of het slecht is op je gezondheid is een controversieel onderwerp.

Wat vetten zijn en hoe ze werken gaat als volgt.

Vetten spelen een belangrijke rol in je gezondheid. Vetten kun je in drie hoofdcategorieën verdelen, namelijk:

  • Verzadigde vetten
  • Onverzadigde vetten
  • Transvetten

Vanwege de specifieke samengestelde moleculen, zijn verzadigde vetten vast bij kamertemperatuur.

Dit is niet zo bij onverzadigde vetten. Als voorbeeld, olijfolie is rijk aan onverzadigde vetten. Hierdoor is olijfolie vloeibaar bij kamertemperatuur in plaats van dat het vast is.

Er zijn verschillende soorten verzadigde vetten, zoals laurinezuur, caprylzuur, pelargoonzuur, caprinezuur, palmitinezuur en stearinezuur.

Sinds deze vetzuren niet hetzelfde zijn, kunnen al deze vetzuren verschillende effecten hebben op de gezondheid.

Verzadigde vet zit veel in dierlijke- en melkproducten, maar ook in tropische oliën (palmolie en kokosolie) snoep, gebak, snacks, koekjes en natuurlijk ook junkfood.

Een van de belangrijkste redenen waarom het wordt aanbevelen om de inname van verzadig vet te beperken, is omdat het risicofactoren voor hartaandoeningen kan verhogen. Waaronder LDL cholesterol.

Ondanks dat onderzoek heeft aangetoond dat LDL cholesterol het risicofactoren verhoogd, heeft onderzoek niet aangetoond dat verzadig vet een significant verband heeft op de hartziekte zelf.

En onderzoek toont zelfs aan dat er geen significant verband te zien is tussen de inname van verzadigd vet en sterfte door hartaandoeningen, hartaanvallen of beroertes.[4][5][6][7]

Echter is dit een complex onderwerp.

Er veel verschillende verzadigde vetzuren met elk een eigen effect op de gezondheid. In de meeste onderzoeken worden verzadigde vetzuren in het algemeen besproken.

Hierdoor wordt het zelfs een nog complexer onderwerp.

In het algemeen is het aanbevolen om verzadigde vetten te beperken en vervangen door onverzadigde vetten. Echter komt het neer op je volledige dieet en levensstijl.

Een gezond dieet moet rijk zijn aan onbewerkte en voedzame voedingsmiddelen (zoals eiwitrijke- en vezelrijke voedsel) en groenten en fruit, zodat je onmisbare vitamines en mineralen binnenkrijgt.

Als je dieet in orde is, kunnen verzadigde vetten opgenomen worden als onderdeel van jouw gezond dieet.

Samenvatting:

Ghee is rijk aan verzadigde vetten, waardoor het risicofactoren voor hartaandoeningen verhoogd kan worden. In het algemeen is het aanbevolen om verzadigde vetten te beperken en vervangen met onverzadigde vetten. Echter is een voedzame en gezond dieet belangrijker.

Ghee maken

Ghee maken

Ghee maken is veel makkelijker dan je denkt.

Ghee maken is een perfecte optie voor degenen die gevoelig zijn voor zuivelproducten en wat geld wil besparen (want je koopt het niet in de winkel).

Ghee kun je ook langer koken dan gebruikelijk.

Als je dit doet, krijg je bruine boter. Dit betekent dat de melkstoffen op de bodem gekarameliseerd worden. Als dit gebeurt, dan begint het naar toffee te ruiken.

Om ghee te gaan maken, heb je alleen ongezouten boter nodig. Het is belangrijk dat de boter ongezouten is, want anders wordt de ghee te zoutig.

Om ghee met succes te maken, moet je de boter laten sudderen om het water te verdampen. Hier staat hoe je ghee kan gaan maken.

Ingrediënten:

  • 500 gram ongezouten boter.

Voorbereidingswijze:

  1. Snij de boter in blokjes van 2,5 cm bij 2,5 cm. Hierdoor smelt de boter sneller en gelijkmatiger. Doe ze in een kleine pan op laag vuur en roer het van tijd tot tijd zachtjes.
  2. Smelt de boter en breng aan de kook. Na paar minuten vormt zich schuim en begint het te sudderen.
  3. Gebruik een lepel om het bovenste schuim eraf te halen (je moet dit paar keer herhalen).
  4. Blijf de ghee gedurende 20-25 minuten koken op laag vuur. Op de bodem moet je wat melkbestanddelen kunnen zien. De geur zal beginnen geurig te ruiken en de middelste laag zal doorschijnend zijn.
  5. Als de ghee klaar is zet je het vuur uit. Laat het een paar minuten afkoelen en zeef het vervolgens door een fijne zweef of koffiefilters in een glazen pot.

En zo maak je thuis een gemakkelijke en heerlijke ghee boter, die je bij kamertemperatuur kan bewaren.

Ghee bewaren

Zoals eerder vermeld, kun je ghee bij kamertemperatuur bewaren. Dit komt, omdat het water en melkbestanddelen verwijderd zijn tijdens het proces.

Ghee wordt meestal geleverd of bewaard in een hersluitbare glazen pot. Je kunt het op een koele en donkere plaats, bij kamertemperatuur bewaren.

Het kan tot ongeveer drie maanden goed blijven, in tegenstelling tot roomboter die een veel kortere houdbaarheidsdatum heeft.

Als je ghee in de koelkast bewaard, kun je het maximaal een jaar bewaren. Zodra je het uit de koelkast haalt, wacht dan totdat ghee weer meer vloeibaar wordt. Dit proces gaat snel.

Samenvatting:

Ghee kun je bij kamertemperatuur tot drie maanden bewaren en in de koelkast maximaal een jaar. Als je ghee bij kamertemperatuur bewaard, zorg ervoor dat het in een koele en donkere plaats wordt bewaard.

Ghee allergieën

Ghee is een product op zuivelbasis. Ook al wordt de meeste lactose en caseïne verwijderd tijdens het kookproces, kan er nog steeds kleine hoeveelheden erin zitten.

Bij mensen met een melkeiwitallergie kan het een immuunreactie veroorzaken, zoals:

  • Misselijkheid en overgeven
  • Diarree
  • Uitslag
  • Netelroos (plotselinge jeukende rode bulten op de huid)

Bij mensen met een lactose intolerantie, kunnen ze de volgende symptomen krijgen:

  • Maagklachten (onder andere buikpijn en krampen)
  • Opgeblazen gevoel
  • Diarree
  • Winderigheid

De meeste lactose- en caseïne worden verwijderd tijdens het kookproces. Het is daarom minder waarschijnlijk dat ghee allergische symptomen veroorzaakt dan boter.

Overleg altijd eerst met jouw (huis)arts of diëtist om te kijken of je ghee veilig genoeg is om te gaan gebruiken.

Samenvatting:

Tijdens het kookproces worden lactose en caseïne componenten verwijderd, maar er kunnen altijd kleine hoeveelheden overgebleven zijn in de ghee.

Meest gestelde vragen over ghee

Er zijn veel vragen over ghee boter, waardoor het verwarrend en ingewikkeld kan overkomen. Daarom staan hier de antwoorden op de meest gestelde vragen over ghee.

Sommige vragen zijn al behandeld in het artikel, met meer details. Kijk daarom even terug in het artikel om een meer gedetailleerd antwoord te krijgen.

Is ghee gezonder dan boter?

Ghee is niet per se gezonder dan boter. Zo bevat ghee relatief meer vetten dan boter en is er een gebrek aan wetenschappelijke studies.

Vanwege de verzadigde vetzuren in ghee, kan ghee LDL cholesterol verhogen. Hetzelfde gaat voor boter en andere zuivelproducten zoals kaas, want hierin zitten er ook verzadigde vetten.

Daarom is het belangrijker om een volledig voedzaam en gezond dieet te volgen.

Wel kan ghee als zalfvorm gebruikt worden om de huid sneller te laten herstellen van (brand)wonden, huiduitslag en UV schade. Ook kan het helpen bij verminderen van acne en rimpels.

Is ghee ongezond?

Ghee is niet ongezond, als je een gezond dieet volgt. Je kunt namelijk prima verzadigde vetten opnemen als onderdeel van jouw gezond dieet.

Echter is het wel belangrijk om verzadigde vetten beperkt te houden en proberen het te vervangen met onverzadigde vetten.

Vaak krijgen mensen te veel verzadigde vetten binnen, vanwege ongezonde voedingsmiddelen. Denk daarbij aan snoep, gebak, snacks, koekjes en junkfood.

Is ghee vegan?

Ghee wordt gemaakt van koemelk boter, het is dus een product gemaakt op zuivelbasis. Hierdoor is ghee niet vegan.

Er bestaan wel ghee vegan alternatieven, echter zijn deze producten niet echte ghee. In plaats van ghee boter, kun je gebruik maken op plantaardige vetten, zoals olijfolie.

Is ghee lactosevrij?

Tijdens het kookproces wordt lactose verwijderd, maar er zal altijd kleine hoeveelheden lactose erin zitten. Ghee is daarom niet lactosevrij.

Maar sinds het zulke kleine hoeveelheden heden zijn, is het minder waarschijnlijk dat ghee meer allergische symptomen veroorzaakt dan boter.

Overleg met je (huis)arts of diëtist om te zien of ghee veilig is bij mensen met een lactose intolerantie.

Is ghee vloeibaar?

Ghee is niet vloeibaar, sinds het water en melkbestanddelen verwijderd worden. Ghee is een vast product.

Is ghee gezonder dan olijfolie?

Net zoals dat ghee niet per se gezonder is dan boter, is ghee ook niet gezonder dan olijfolie.

Olijfolie bevat andere gezonde voordelen dan ghee boter. Zo is Extra Virgin olijfolie een bron van belangrijke omega 3 vetten, wat weer gezond is voor onder andere de hersenen en het hart.

Moet je ghee in de koelkast bewaren?

Ghee kun je in de koelkast bewaren, maar ook op een koele en donkere plek bij kamertemperatuur.

Bij kamertemperatuur kun je ghee tot drie maanden bewaren en in de koelkast tot wel een jaar.

Waar is ghee goed voor?

Ghee is goed voor koken, sinds het een veel hoger rookpunt heeft dan roomboter. Ghee is daarom ook beter bij warme klimaten en opslag.

Waar smaakt ghee naar?

Ghee smaakt meer nootachtig dan boter, dit komt uit, omdat ghee gekarameliseerd is en de melkbestanddelen verwijderd zijn.

Ghee heeft een lichte smaak, terwijl boter een dikke en zware smaak heeft. Dit komt, omdat ghee een pure boter is die gesmolten en gezeefd is, waardoor water, zout, melkbestanddelen en andere ingrediënten verwijderd zijn.

De smaak is afhankelijk uit welke soort roomboter ghee gemaakt is. Ook kunnen de ghee merken verschillen in smaak en textuur.

Kan je ghee op huid smeren?

Ja, je kunt ghee op je huid smeren. Vanwege de antimicrobieel en antioxidanten eigenschappen, vitamine A en E, kan ghee helpen om de huid sneller te laten herstellen.

Zoals eerder vermeld bij de vraag: Is ghee gezonder dan boter?

Ghee voor je haar?

Er is niet genoeg wetenschappelijk bewijs dat ghee voordelen kan hebben voor je haar. De vitamines in ghee kunnen wel iets positiefs meebrengen.

Echter, bij het gebruik van ghee op je haar en hoofdhuid kan er ook negatieve gevolgen veroorzaken.

Verstopte poriën op de hoofdhuid, acne, haaruitval, vettig haar en moeilijker te stijlen zijn paar voorbeelden.

Als je ghee smeert op je haar, is het belangrijk om niet warmte te gaan gebruiken. Ghee kan de haar verwarmen en zelfs je haar verbranden als het te heet wordt, net zoals elk ander type olie.

Vanwege deze redenen is het beter om een specifieke natuurlijke haarproduct te gaan gebruiken, in plaats van ghee.